Deprecated: Function split() is deprecated in /home/pbrf218564/domains/newkindofpolicy.nl/public_html/config.inc.php on line 20
New Kind of Policy - Adviseur voor functionele beleidsprocessen in de 21e eeuw

Warning: Creating default object from empty value in /home/pbrf218564/domains/newkindofpolicy.nl/public_html/classes/c_News.php on line 85

Er staat een straf op wijsheid. Lily Jacobs: Initiatiefnemer New Kind of Policy en wethouder in Culemborg

Bron: Mirjam Elias, rubriek mensen in provincies.nl nummer 6 juli/augustus 2006 Terug

‘De provincie doet pogingen dichter bij de gemeente te komen maar kan sterker inzetten op ondersteuning. Te vaak moeten gemeenten geld aanvragen onder een tijdverspillende voorwaarden. De onderbouwing kost een ambtenaar gauw een maand, waarin niet aan die broodnodige projecten kan worden gewerkt. Dit doet de provincie niet uit onwil maar onbegrip.’


De ziel wordt uit het initiatief weggeregeld


Met gemeenschapsgeld moet je toch zorgvuldig omgaan?
'Jawel. Maar de ziel wordt zo vaak uit een initiatief weggeregeld. Goedwillende mensen maak je gek met papieren en vergaderingen. Doordat we steeds meer kunnen meten en weten worden ook de controleurs in de gemeenteraad steeds lastiger. Komen we zo te weten wat we willen weten of zijn we onverantwoord aan het verantwoorden? Het gaat er toch om dat de samenleving beter wordt van een project?'

De Culemborgse traditie met buurtgericht werken vindt Jacobs een goed voorbeeld van hoe het ook kan: ‘De stad is opgedeeld in drie wijken, met panels die elk dertigduizend euro per jaar mogen besteden zonder raadscontrole. De een bouwt een muziekkoepel, de ander zorgt voor speelplekken, aanplant of filmmiddagen en barbecues. Buurten en straten kunnen geld krijgen uit een klikfonds. De afrekening hiervoor gebeurt niet met een nota, maar met een foto van de activiteit. Vandaar de naam: klik.’ Een aantal kleurrijke bewijzen hoe het geld is besteed hangt bij de wethouder aan de muur.

Wat was de aanleiding om u te profileren met New Kind of Policy ?
‘Ik was lijsttrekker bij de provinciale verkiezingen van 1999, maar stapte in 2001 uit het Gelderse college van gedeputeerden vanwege mismanagement van een probleem. Ze zegt het netjes, om eraan toe te voegen:' Je kunt het ook een gevecht op de apenrots noemen. Ik kreeg van thuis mee dat eerlijk het langst duurt en wilde er niet meer bijhoren.’
Het Gelderse conflict draaide om PvdA-collega in het college van Gedeputeerde Staten. ‘Hem werd iets aangewreven terwijl er gefraudeerd bleek door ambtenaren. Bovendien bleken bij nader onderzoek de fouten van andere collega’s ernstiger. Maar die ene collega werd als bliksemafleider gebruikt. De plezierige samenwerking van het college was stuk.’ Einde uitleg.


Thuis merkte Lily Jacobs hoe langzaam ze ineens leefde. ‘Mijn omgeving was blij dat je bij mij nu eens gezellig kon koffiedrinken. Maar ik miste de intellectuele voeding van twaalfhonderd fantastische provinciale medewerkers.’ Ter vergelijking: Culemborg moet het met tweehonderd doen.
’In mijn snelle leven tussen –grotendeels- mannen die rondhollen en belangrijk doen, vroeg ik me na een vergadering vaak af: wat is hier nou meer gebeurd dan posities bepalen? In mijn langzame leven besefte ik pas goed hoe vreemd het is, al die centrale beslissingen door een groepje decisionmakers dat na hun pensioen op cursus moet om te leren met hun partner om te gaan.
Door hen is de levensloopregeling vooral gericht op zorg- en studieverlof voor werkenden. Zij komen niet op het idee andere levensfasen net zo stevig in beeld te brengen, zoals iemands babytijd, zwangerschap of het leven van ouderen die thuis op sterven liggen.’

In de periode dat ze veel thuis was startte Lily Jacobs een denktank voor een andere politiek. Daarmee gaat ze door nu ze wethouder is in Culemborg.

Haar ideeën visualiseert Lily Jacobs met plaatjes, ze begon haar loopbaan niet voor niets als stedenbouwkundige. ‘Onder deze Haagse kaasstolp bedenken ze belangrijke dingen voor de provincie en de gemeente waar de belastingbetaler woont.’ Ze wijst het aan op een groot vel. ‘De burger naar wie de politiek zoekt loopt daar op straat. Een enkeling praat met een wethouder over een lantarenpaal maar krijgt het gevoel: die doet niets voor mij. Dat klopt: We hebben verantwoordelijkheden weggeorganiseerd. Den Haag bepaalt en de provincie een beetje.
Thorbecke gaf gemeenten voor 95 procent eigen zeggenschap en 5 procent taken in medebewind. Nadat Docters van Leeuwen stelde dat gemeenten nog 5 procent autonomie over hebben trok Zalm ook de OZB heffing naar zich toe. Door gebrek aan lokale beleidsvrijheid ontstaat onvrede; elders in Europa ligt gemiddeld 25 procent eigen heffing bij gemeenten. ‘


Baby’s zwangeren en stervenden komen niet stevig in beeld.


‘Zestien miljoen Nederlanders betalen 120 miljard belasting,’ vervolgt Lily Jacobs. ‘Ministeries en provincies betalen 120 duizend ambtenaren die op dertien ministeries een intellectuele macht vormen van snelle mensen. Ze houden elkaar bezig met regels die lokale overheden niet meer kunnen opnemen. Dat terwijl Deense ministeries toe kunnen met vijfhonderd ambtenaren. Verplaats ambtenaren naar lager overheden. Dan doe je pas echt mee met de samenleving.’


Lily Jacobs groeide in Heerlen multicultureel op tussen Polen, Italianen, Spanjaarden en Turken, en vlak bij de Duitse en Belgische grens. Van haar vader, mijnbouwkundig ingenieur, hoorde ze al jong over ernstige sociale problemen door de mijnsluiting. Toen ze voor het IPO in het Brusselse Comité van de regio's zat en in het Comité voor lokale en regionale autoriteiten in Straatsburg, voelde ze zich echt op haar plek. ‘In Europa leer je van elkaar. Bij een milieuproject hoorde ik van de burgemeester van Helsinki dat zij alle belasting op haar grondgebied int. Daarmee stuurt ze ziekenhuizen, de haven en scholen direct aan. In Nederland mag de gemeente alleen nog zorgen voor schoolgebouwen, waar het Rijk ook nadelige regels aan op legt.’

Waarom wordt het beleid niet gericht op de mens zoals die is? Die vraag lijkt leidraad voor Lily Jacobs. ‘Als stedenbouwkundige ontwierp ik al in de jaren zeventig ouderenhuisvesting met beplante binnenstraatjes met glaswanden in plaats van kunstmatig verlichte binnengangen. Via de Rooie vrouwen zette ik sociale veiligheid en duurzaam bouwen op de agenda en wij beoordeelden bestemmingsplannen op kindvriendelijkheid. Het mannenbolwerk in de bouw vond me lastig. Ik wilde geen ramen boven het fornuis want dan waait het gas uit.
In de hoop meer te bereiken als opdrachtgever belandde Jacobs in 1987 in de Provinciale Staten van Gelderland; in 1994 werd ze gedeputeerde. ‘Ik kreeg de portefeuille milieu, financiën, ICT en buitenlandbeleid. Interessant.’

In Europa kon Jacobs constateren hoezeer Nederland een buitenbeentje wordt. ‘De afgelopen acht jaar lijkt Den Haag de hele wereld naar zijn hand te willen zetten, met voorbijgaan aan de historie en zonder de samenhang te bezien. In één keer wordt de zorg naar zorgverzekering overgebracht. Toch blijft het motto: terug naar de burger. Maar wie controleert die zorgverzekeraar? Wat als die verstek laat gaan? Men verkwanselt zelfs de energiebedrijven. Welke Haagse visionair zet primaire behoeften als hoogste prioriteit op de agenda? De industriële revolutie hangt samen met het feit dat we energie konden opslaan. Wat roep je over je af als je energievoorziening uit handen geeft in een tijdperk dat iedereen van computers en stroom afhankelijk is? Waarom kunnen andere landen wel gratis openbaar vervoer betalen en wij niet, ondanks onze hoge belastingen?’

Bij de Europese verkiezingen in 2004 was Jacobs zevende op de PvdA lijst. Ze profileerde zich als kandidaat voor regio's en gemeenten maar in Den Haag was besloten dat ze geen campagne mocht voeren. Een jongere allochtone kandidaat werd met voorkeurstemmen gekozen.

Was dat een grote teleurstelling?
‘Nou en of.’ Relativerend lachend vertelt ze wat haar overkwam toen ze als wethouder in Culemborg aantrad. ‘ Voor een gesprek met de Turkse moskee werd ik met bloemen verwelkomd. De heren bekenden eerlijk: 'We hadden nooit verwacht dat het zo zou aflopen, maar we zijn medeschuldig want we stemden allemaal Emine Bozkurt nadat de moskeeën daartoe opriepen.’
Ze neemt het sportief: ‘Emine is prima, jong, spontaan, slim en actief. Maar voor mij was het een bittere pil. Inmiddels zit ik hier ook op mijn plek. Bovendien kan ik nu goed signaleren hoe weinig onze bestuurlijke gremia nog een afspiegeling zijn van de samenleving.’

Wie zouden in die gremia moeten zitten?
’Ik vind dat we meer doorwrochte mensen met levenswijsheid nodig hebben,’ aldus Lily Jacobs. Zelf verloor ze haar moeder toen ze elf was. Haar vader hertrouwde, maar stierf ook jong. Ze leerde al vroeg om onafhankelijk te denken en haar ervaringen bepaalden haar studiekeus: psychologie. ‘Maar ten tijde van de Nijmeegse democratisering wilde ik niet achter studenten aanlopen die ons van alles opdroegen.’


Een complexe samenleving vraagt complete mensen


Ze stapte over naar bouwkunde; de interesse daarvoor erfde ze van haar vader. Vaak dacht ik: mooie huizen kunnen niet voorkomen dat bewoners iets naar overkomt. Ik deelde de zorgen van mijn stiefmoeder, die met vier kinderen achterbleef. Maar ik genoot ook van mijn vrijheid, zonder ouders die je van alles voorschreven. Ik koos de leukste jongen uit tweehonderd studenten, we reisden en werkten in Noord Holland en kregen een gezin. We verhuisden naar Nijmegen toen we genoeg kregen van de Randstadcultuur.’

Is Wouter Bos de ideale premier?
‘Ik vind hem meer doorwrocht dan Balkenende maar als premier geef ik de voorkeur aan de rust van de meer ervaren Job Cohen. Een complexe samenleving vraagt complete mensen, maar het lijkt net of er tegenwoordig een straf staat op wijsheid.’

Zie ook: www.newkindofpolicy.nl

Provincies.nl, nummer 6, juli/augustus 2006    

Titel: *
Naam: *
E-mailadres: *
Uw reactie:
Anti-Spam protectie
Type deze code over a.u.b.:
*