Laurens Landeweerd: Sharia met Maatjesharing.

Sharia met Maatjesharing.

Na enige rust is de radicale Islam weer volop in het nieuws. Frankrijk wordt bedreigd omdat het op verzoek van de VN tracht te bemiddelen in het Libanees-Israelische conflict, Donner heeft de mogelijkheid van een invoering van de Sharia als voorbeeld genomen van hoe een democratische staatsstructuur ook zou kunnen uitwerken en de paus is blijkbaar niet welkom meer in het zogenaamd seculiere Turkije, niet omdat de paus niet seculier is, maar omdat hij via een citaat heeft gezegd wat de Islam al 1400 jaar zelf zegt, en dat is blijkbaar beledigend voor de Islam. Ik zal de laatste zijn die het met de multinational in Vaticaanstad eens is, maar in dit geval moet ik toch echt in haar verdediging spreken.
Donner pleit voor een democratie van het recht van de meerderheid. Zijn politieke filosofie lijkt te zijn gestagneerd op de speelplaats bij het verdelen van de beurt bij tikkertje via de methode 123-plof: als meer dan tweederde van de bevolking voor de doodstraf is, zou ze volgens die methode weer ingevoerd moet worden, als meer dan de helft van de bevolking voor een apartheidssysteem zou zijn, zou ook dit ingevoerd moeten worden en als meer dan de helft van de bevolking voor de radicale Islam is, dan moeten we ons allen met hangend hoofd onder de Sharia stellen. Men zou hopen dat een politicus die het haalt tot minister toch op zijn minst op de hoogte was van het idee dat een democratie nu juist het recht van de minderheid beschermt. En dat een democratie niet louter een recht van de meerderheid is, maar ook een samenlevingsvorm, die haar eigen grenzen kent, en die op haar eigen noodzakelijke fundamenten rust. Hier hoort onder andere de scheiding kerk en staat bij, al wordt deze door dit kabinet niet al te nauwlettend in de gaten gehouden, getuige het debat over de herinvoering van het creationisme in de biologieles.
Oppervlakkig gezien lijkt Donner's actie een premature buiging te zijn naar de radicale Islam. Wilde hij zichzelf soms van een plaatsje verzekeren voor het geval dat Al Qaida binnen niet onafzienbare tijd het land binnenvalt? Waarschijnlijk niet. Hij lijkt met deze actie eerder indirect een lesje democratie aan de extremist te hebben willen geven. Hij zal zoiets hebben bedoeld als: 'democratie werkt zo: als jullie met genoeg zijn, dan is het in een democratische samenleving aan jullie om te bepalen hoe het moet, maar aangezien wij met meer zijn hebben jullie pech'. Maar als dat zijn intentie inderdaad was, dan zal hij er weinig mee hebben bereikt. De gematigde noch de radicale Islam haal je er niet mee binnen het debat, en over de grondvesten van de democratie zegt het al helemaal niks. Om je vinger achter de situatie tussen het westen en de Islam te krijgen zul je toch iets dieper moeten krabben dan de dikte van het staatskundig behang in de tweede kamer. Het gaat hier niet om (eventueel wederzijds) onbegrip, maar om een eenzijdig ervaren probleem van machtbalans.
In het cartoondebat van enkele maanden geleden speelde dezelfde kwestie: het afbeelden van de profeet van de islamieten is een volstrekte ramp, maar dat er doden en gewonden vallen bij rellen over het afbeelden van hun profeet lijkt geen enkel probleem te zijn. De ondertoon bestond vooral uit een 'de westerling moet met zijn fikken van ons geloof afblijven, of hij nu ergens gelijk in heeft of niet'. Je zou echter zeggen dat men het verbod op afbeelden als een zelfopgelegd verbod van de islamiet zou moeten zien, dus dat de woede louter gepast was geweest als het een islamitische tekenaar betrof. Blijkbaar strekken de islamitische geboden zich uit ook tot hen die geen islamiet zijn, die zich niet onder die doctrine stellen. Hieruit lijkt men te moeten concluderen dat elke regel in de Islam ook voor niet-islamieten geldig zou zijn, en alhoewel dit in ieder geval consequent zou zijn, zou het ons allen onder de Sharia moeten stellen, Islamiet of niet.
De radicale Islam presenteert zichzelf als enige waarheid en is bereid dit met geweld te benadrukken, ze is vrouwonvriendelijk, en heeft haar basis in een geweldsdoctrine (dit alles evenzeer als de klassieke christenheid overigens). En dat hier een historische basis aan ten grondslag ligt, daarop doelde de paus in zijn lezing in Regensburg. Dit te zeggen als niet-islamiet is blijkbaar reden om als haatdragend te worden afgeschilderd, ook door de gematigde Islam. Maar die doet weinig om dit beeld te weerspreken. In plaats van een genuanceerde correctie aan te brengen, worden de poppen en vlaggen weer uit de kast gehaald en op pleinen doorheen de Islamitische wereld verbrand.
Getuige wederom de reacties over de wereld op de lezing van de paus lijkt de Islam te lijden onder een collectief minderwaardigheidscomplex. Al jaren heeft het westen het in de bakermat van de islam voor het zeggen, via malefide oliesjeiks wier recentere voorouders het geluk hadden op het juiste moment het juiste stukje grond te bezitten. Het is daarom niet de grote waarheid die op het spel staat maar de eigenwaarde van de kleine waarheidsdenker. De impliciete boodschap lijkt al te vaak dat de islamiet die zelf niet op de barricades staat, die misschien af en toe in het geniep ook van een glaasje wijn geniet of zichzelf aan vreemde vrouwen te buiten gaat, zichzelf stilzwijgend als een beetje minderwaardig beschouwt in vergelijking met de zelfmoordaanslagpleger. Vaak is de achtergrond van de laatstgenoemde dan ook iemand die voldoet aan het profiel van de eerstgenoemde. Er lijkt geen concept te zijn voor een gulden middenweg tussen zondaar en extremist.
Het is jammer dat er weinig stemmen opgaan voor een expliciet gematigde Islam. Nochtans is er in de Arabische wereld een rijke, niet gewelddadige traditie van contemplatie, vrouwvriendelijkheid, gezonde twijfel over het eigen gelijk en dialoog. Men trad zelfs in gesprek met de door Benedictus XVI geciteerde keizer Manuel II Palaeologos, en dit nog niet eens zo lang na de door christenen aangerichte slachtpartijen in en rond het heilige land. Deze traditie is wel heel anders dan de nu in de Islam zo centraal staande dictatuur van het waarheidsdenken. Juist zij verdient meer aandacht zowel binnen als buiten de Islam, maar helaas is de Arabische Arabische verlichting in de late Middeleeuwen een ondergesneeuwd hoofdstuk in haar huidige geschiedslezing. Wat dat betreft ben je in het huidige klimaat al snel een roepende in de woestijn. Een ding is echter wel zeker, de Sharia binnen een democratie is als maatjesharing in chocoladesaus.

Laurens Landeweerd
Filosoof
Titel: *
Naam: *
E-mailadres: *
Uw reactie:
Anti-Spam protectie
Type deze code over a.u.b.:
*